સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરમાં ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી લગાવ્યો, સોશિયલ મીડિયા પર ભ્રામક દાવાઓ ફેલાઈ રહ્યા છે

દેશના અનેક રાજ્યોમાં વાયુ પ્રદૂષણની સ્થિતિ ગંભીર બની છે. દિલ્હીથી મહારાષ્ટ્ર સુધી હવાની ગુણવત્તા ખૂબ જ નબળી નોંધાઈ રહી છે. આ દિવસોમાં રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીના આકાશમાં માત્ર ધુમ્મસ જ દેખાય છે. દરમિયાન, સોશિયલ મીડિયા પર દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરમાં ફટાકડા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

પત્રકાર પવન ત્યાગીએ ટ્વીટ કરીને લખ્યું, ‘સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો આદેશ. તમામ રાજ્યોમાં ફટાકડા પર પ્રતિબંધ રહેશે. સુપ્રીમ કોર્ટના કહેવા પ્રમાણે, ફટાકડાના કારણે પ્રદૂષણ વધશે, મામલો હતો દિલ્હીમાં વધતા પ્રદૂષણનો, આખા દેશ પર લાદવામાં આવ્યો આદેશઃ – અદ્ભુત છે ન્યાયનું મૂર્ત સ્વરૂપ, ગઈકાલે કાશ્મીરમાં ઠંડી વધી, તેથી આ આધારે શું કેરળમાં બ્લેન્કેટ ઢાંકવાનો ઓર્ડર આપવામાં આવ્યો હતો?જવાબ ના છે. તો પછી દિલ્હીમાં વધતા પ્રદૂષણને ઘટાડવા હિંદુ તહેવારો પર ખુશીની રક્ષા કેમ કરવી? દિવાળી પર મીઠાઈમાં ભેળસેળ અંગે જાણકારી. હોળી પર પાણીના બગાડ વિશે જ્ઞાન. દિવાળી પર દીવાઓમાં તેલના ખર્ચ વિશેની જાણકારી. શું તમને નથી લાગતું કે વિદેશી શિક્ષણે ભારતીય ન્યાય વ્યવસ્થા પર કબજો જમાવ્યો છે? અને ભારતીય સંસ્કૃતિનો દુકાળ છે.

ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદી વાજિદ ખાને કહ્યું, ‘મોદી શાસનમાં હિંદુ તહેવારો પણ ઉજવી શકાય નહીં.’

નિવૃત્ત IPS અધિકારી એમ નાગેશ્વર રાવે લખ્યું, ‘છેલ્લા દસ વર્ષથી નકલી હિન્દુત્વવાદી RSS-BJP સરકારે એ સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે દિવાળી પર ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ છે.’

વિકાસ સિંહ પરમારે લખ્યું, ‘દિવાળી પહેલા ફટાકડા ફોડવા પર સુપ્રીમ કોર્ટની સૂચના, ‘માત્ર દિલ્હી-એનસીઆર જ નહીં, સમગ્ર દેશમાં પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો.’

હકીકત તપાસ
તપાસ દરમિયાન, અમે Google પર વાયરલ દાવાઓ સંબંધિત કીવર્ડ્સ શોધ્યા અને હિન્દુસ્તાન પર પ્રકાશિત અહેવાલ મળ્યો. 7 નવેમ્બર, 2023 ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા આ અહેવાલ અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે બેરિયમ ધરાવતા ફટાકડા પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ દરેક રાજ્યને લાગુ પડે છે અને તે માત્ર દિલ્હી-એનસીઆર પ્રદેશ પૂરતો મર્યાદિત નથી. સર્વોચ્ચ અદાલતે એમ પણ કહ્યું કે આવા ફટાકડા સમગ્ર દેશ પર હાનિકારક અસર કરશે.

આ પછી, અમને કોર્ટના કેસોને આવરી લેતી વેબસાઈટ બાર એન્ડ બેન્ચનો એક રિપોર્ટ મળ્યો, જે મુજબ ઓક્ટોબર 2021માં સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બેરિયમથી બનેલા ફટાકડા પરના નિર્દેશોનું કડક પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. સંપૂર્ણપણે NDTV અનુસાર, વર્ષ 2021માં સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી પરંતુ જેમાં બેરિયમ સોલ્ટ હોય છે તેના પર પ્રતિબંધ છે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે આ નિર્ણયનું સ્પષ્ટપણે ઉલ્લંઘન કરવામાં આવી રહ્યું છે અને ટોચના અધિકારીઓને ચેતવણી આપી છે કે તેઓ કોઈપણ ક્ષતિ માટે “વ્યક્તિગત રીતે” જવાબદાર રહેશે.

તપાસ દરમિયાન, એક DNA રિપોર્ટ મળી આવ્યો હતો જે મુજબ ભારતમાં વર્ષ 2019માં બેરિયમ/બેરિયમ સોલ્ટ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આમ છતાં ફટાકડામાં આ કેમિકલનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.બેરિયમ અને તેના તમામ સંયોજનો ઝેરી છે. બેરિયમ નાઈટ્રેટ તેજસ્વી લીલા પ્રકાશ સાથે બળે છે અને ફટાકડામાં સિગ્નલ ફ્લાયર તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તેનો ઉપયોગ ફટાકડામાં પ્રોપેલન્ટ એટલે કે ફેંકવાની ક્ષમતા પ્રદાન કરવા માટે થાય છે. બેરિયમ સોલ્ટ શ્વસન સંબંધી સમસ્યાઓનું કારણ બને છે. જેના કારણે ફેફસામાં સમસ્યા થઈ શકે છે.

નિષ્કર્ષ: સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતા સમાચાર ભ્રામક છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધની વાત કરી નથી, પરંતુ માત્ર બેરિયમ સોલ્ટનો ઉપયોગ કરતા ફટાકડા પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ નિર્ણય વર્ષ 2021માં લેવામાં આવ્યો હતો.

ઇજાગ્રસ્ત ચહેરા સાથે રિપોર્ટિંગ કરતી હાના મહમીદ ની વાયરલ તસવીર 8 વર્ષ જૂની છે

દાવો	સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરમાં ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે
દાવેદર	વાજિદ ખાન, પવન ત્યાગી અને અન્ય
હકીકત	2021માં જ સુપ્રીમ કોર્ટે માત્ર બેરિયમ સોલ્ટનો ઉપયોગ કરતા ફટાકડા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.